آشنایی‌زدایی معنایی در شعر اسلامی معاصر (بررسی موردی؛ آرایه تشخیص در شعر هارون هاشم رشید)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه زابل

2 گروه عربی دانشگاه زابل

چکیده

تکنیک آشنایی‌زدایی یکی از مختصات سبکی در ادبیات به شمار می‌آید که برای اولین بار توسط فرمالیست روسی"ویکتور شکلوفسکی" مطرح گردید. او کارکرد ادبیات را آشنایی‌زدایی می‌دانست چون‌ که ذهن را از عادت زدگی دور می‌کند و با ایجاد شعریت در کلام باعث لذت ادبی می‌شود. هارون‌هاشم ‌رشید شاعر اسلامی معاصر از آشنایی‌زدایی به‌ویژه آشنایی‌زادایی‌معنایی به‌صورت گسترده بهره گرفته است. با توجه به اهمیت این مختصه در سبک‌شناسی، به نظر می‌رسد، بررسی آن در شعر هارون‌هاشم رشید، برای شناخت هر چه ‌بهتر سبک شعری وی، امری ضروری می‌نماید. بر این اساس در پژوهش حاضر اشعار این شاعر به شیوه‌ی توصیفی‌– ‌‌تحلیلی از رهگذر تشخیص (آدم‌گونگی) مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ تا میزان نقش زیباشناختی این تکنیک، در ساخت سبک شعری وی مشخص گردد؛ نتایج تحقیق بیانگر آن است که وی در به‌کارگیری آشنایی‌زدایی معنایی، مبتنی بر تشخیص توجه خاصی داشته است و می توان گفت مهمترین ویژگی سبک شعری او به شمار می‌آید. تصاویری که شاعر با بهره‌گیری از تشخیص ارائه می‌دهد بیانگر احساسات و عواطف صادقانه شاعر و دلبستگی شدید او نسبت به فلسطین و تراژدی مردمان آن است به‌گونه‌ای که همه ‌چیز با او همنوا شده است حتی پدیده های طبیعی و امور انتزاعی و مجرد.

کلیدواژه‌ها