روابط بینامتنی کلمات قصارامام علی(ع)درسروده‌های شاهانه شاهنامه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکترعلی شریعتی. دانشگاه فردوسی مشهد. ایران

2 زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات وعلوم انسانی دکتر علی شریعتی. دانشگاه فردوسی مشهد. ایران

چکیده

براساس نظریه بینامتنیت، هر متنی، زایش و بازخوانش متون پیش از خود یا معاصر با خود است که به‌ صورت مستقیم یا غیرمستقیم درآن متن دخالت دارد. استفاده از مفاهیم و تعلیمات نهج‌البلاغه وکلمات قصار امام علی(ع) بعد از قرآن، یکی از شیوه‌هایی‌است که نویسندگان برای غنای سخن خویش از آن بهره‌برده‌اند.باتوجه‌ به هدف والای فردوسی در اثرگران‌سنگ خود شاهنامه،مبنی بر پاس‌داشت زبان وفرهنگ پارسی، هدف از پژوهش حاضر شناخت و بیان میزان بینامتنیت کلام امام(ع) در الفاظ و مضامین سروده‌های شاهنامه است تا میزان الگوپذیری حکیم توس را از سخنان و مفاهیم ارزشمند امیرمؤمنان برجسته‌تر سازد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی روند بینامتنیت در سروده‌های شاهانه شاهنامه (متن حاضر)وکلمات قصار امام(متن غایب)پرداخته‌است و نتایج حاکی از آن است که گونه‌های بینامتنی که به‌صورت واژگانی، مضمونی وگزارشی میان متن حاضر و غایب صورت گرفته‌است بیانگر روابط بینامتنی میان دو متن به صورت نفی جزئی، نفی متوازی ونفی کلی است وشایان ذکر است که پربسامدترین رابطه بینامتنی نفی متوازی است که به شیوۀ مضمونی یا الهامی است و تناص واژگانی به دلیل تأکید فردوسی بر عدم کاربرد الفاظ عربی،از کمترین بسامد برخوردار است.

کلیدواژه‌ها