علم الدلالة الوصفی للدلالات الرمزیة لکلمات "الأسود" و"الأبیض" فی القرآن الکریم من حیث العلاقات الدلالیة

نوع المستند : Original Article

المؤلفون

1 خریجة الدکتوراه فی اللغة العربیة وآدابها، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، جامعة لرستان، خرم آباد، إیران

2 أستاذ فی قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة طهران- إیران

المستخلص

غالباً ما یستخدم المعنی الرمزی للکلمات للظواهر الطبیعیة والحیوانات مختلفة، لفهم معناها لیس الإهتمام بالمعنى الظاهری کافیاً فقط؛ بل للفهم العمیق لمعناها یجب علی المرء أن یجد المعنی الرمزی الخفی فیها أیضاً. قد عالج البحث الحالی عبر الأسلوب الوصفی- التحلیلی المعنی الرمزی لکلمات "الأسود والأبیض" من حیث العلاقات الدلالیة التضمین الدلالی، الترادف، علاقة الإستبدال والمرافقة فی القرآن الکریم. تظهر نتائج البحث أن ألوان الطبیعة فی القرآن الکریم تنقسم إلى فئتین عامتین منها الألوان المحزنة وهی الألوان الغامقة والألوان البهیجة وهی الألوان الفاتحة. من الألوان المستخدمة للحزن والفرح هی اللون الأسود والأبیض. قد استخدم الله سبحانه وتعالى فی القرآن الکریم اللون الأسود للتعبیر عن الشقاء واللون الأبیض للتعبیر عن الفرح. إن الکلمات المذکورة لها کلمات مضمنة من حیث المعنی الرمزی وهذا المعنی هو نفس المعنی الرمزی لکلمات الأسود والأبیض وتظهر العلاقة الدلالیة لهذه الکلمات بکلماتها المضمنة الإتّساق فی القرآن الکریم من حیث المعنی الرمزی. یشیر هذا الأمر أیضاً إلى أن هذه الکلمات قد حفظت معناها الرمزی فی الهیاکل والسیاقات المختلفة بحیث أن فی بعض آیات القرآن الکریم لیست مترادفة ومتضادة بعضها البعض فی المعنی الظاهری فقط؛ بل فی معناها الرمزی لها علاقة الترادف والتضاد أیضاً. تظهر علاقة الإستبدال والمرافقة بین هذه الکلمات إتّساق القرآن الکریم والعلاقة الدلالیة بین المعنی الرمزی للکلمات المذکورة.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


القرآن الکریم.
الأصفهانی، راغب. (١٩٩٦). المفردات فی ألفاظ القرآن. دار شامیة.
آیتی، عبدالمحمد. (١٣٩٠). معلقات سبع. سروش.
خوش‌منش، ابوالفضل، و بابازاده، حمیده. (1396). معناشناسی «طمانینه» در اشعار جاهلی و قرآن کریم از منظر روابط معنایی. آموزه‌های قرآنی، (26)، ۲۳۵–۲۶۳. https://sid.ir/paper/215927/fa
راشد، حسینعلی. (١٣٧٦). تفسیر قرآن سوره حمد و بقره. اطلاعات.
رشیدی، هدایت. (1392). نمادهای جاندار در قرآن. علوم قرآن و حدیث، 45(1)، 65-88. https://doi.org/10.22067/naqhs.v45i1.14577
رضایی هفتادر، غلامعباس، و عزیزی، محمدرضا. (1388). تجلی عاطفی دو رنگ سیاه و سفید در خیال جاهلی. پژوهشنامه ادب غنایی (زبان و ادبیات فارسی)، 7(12)، 49-72. https://sid.ir/paper/356986/fa
ستوده نیا، محمدرضا، و قاسم نژاد، زهرا. (1391). تاثیر بافت کلام بر ترجمه قرآن کریم. پژوهشنامه قرآن و حدیث، (11)، 95-126. https://sid.ir/paper/119688/fa
سجادی، سید­مهدی، و کرد زعفرانلو کامبوزیا، عالیه. (1394). تقابل معنایی و نقش آن در ترجمه­ی قرآن کریم. دوفصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات ترجمه قرآن و حدیث، 2(3)، 101-126. https://shorturl.at/FKTog
شریعتی، محمد تقی. (١٣٥٨). تفسیر نوین جزء سی‌ام قرآن. درخشان.
شیرازی، ناصر مکارم. (١٣٨٨). تفسیر نمونه (ج. ٢٣). دار الکتب الاسلامیة.
صفوی، کوروش. (١٣٨٢). دوره‌ی زبان‌شناسی عمومی (ج. ١). ادب فکر.
صفوی، کوروش. (١٣٨٧). درآمدی بر معناشناسی. سوره مهر.
طبیبی، علیرضا، و رمضانی، ملیحه. (1395). بررسی معناشناسانه­ی استهزاء با تأکید بر هم­نشینی‌ها و جانشینی‌ها. پژوهش­های ادبی- قرآنی، 4(2)، 27-52. http://noo.rs/le3Wp
ظفری، پژمان، امیری، جهانگیر، سلیمی، علی، و زینی وند، تورج. (1396). مولفه های معنایی واژه «نزول» در قرآن کریم با تکیه بر دو محور هم نشینی و جانشینی. پژوهشهای ادبی قرآنی، 5(3)، 117-140. https://sid.ir/paper/248192/fa
العبد، محمد. (١٩٨٨). إبداع دلالت در شعر جاهلی (ج. ١). دار المعارف.
عزیزی‌پور، محمد­رضا، باوان­پوری، مسعود، احمد­پناه، مصطفی، و نعمتی، فاروق. (1396). کاربرد نمادین رنگ­ها در قرآن کریم. فصلنامه­ مطالعات قرآنی، 9(33)، 163-179. https://journals.iau.ir/article_660645.html
قاسمی ارانی، ابوذر، و خرم­آبادی ارانی، زینب. (1394). جلوه­های زبانی قرآن کریم. فصلنامه حبل المتین، 4(11)، 56-68. https://shorturl.at/NAJTf
قربانی، فهیمه، خسروی، کبری، و نظری، علی. (1397). معناشناختی تاریخی توصیفی واژة ریح در قرآن کریم. دوفصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش‌های زبانشناختی قرآن، 7(1)، 19-44. 10.22108/nrgs.2018.107558.1192
محققیان، زهرا. (1393). نشانه شناسی لایه ای آیات قرآن کریم با توجه به روابط درون متنی و بینامتنی. قرآن شناخت، 7(1)، 27-46. https://sid.ir/paper/486047/fa
محمدی حسن­آبادی، فیروزه. (1393). رویکرد نشانه­شناختی به مفهوم رنگ و کاربست آن در قرآن کریم. پژوهش‌های زبان­شناختی قرآن، 3(1)، 77-92. http://noo.rs/hvz29
مشکوة‌الدینی، محمد. (١٣٧٦). سیر زبان‌شناسی (ج. ١). پژوهشگاه فرهنگ و هنر.
نمر خطیب، سید محمد. (١٩٨١). الأمثال فی القرآن الکریم. دار المعارف.
یوزباشی، عطیه، یوزباشی، امید، و یوزباشی، زکیه. (1394). رنگ سیاه از منظر قرآن و روانشناسی. همایش بین المللی نوآوری و تحقیق در هنر و علوم انسانی. https://sid.ir/paper/823269/fa