تجلی قرآن در رمان «رؤوس الشیاطین» اثر أیمن العتوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

10.34785/j022.2022.014

چکیده

قرآن کریم تأثیرگذارترین کتاب بر زندگی و ادبیات مسلمانان است که الفاظ، مضامین و اسلوب‌های آن به صورت‌های مختلف در تألیفات ادیبان مسلمان متجلی شده است. أیمن العتوم نویسنده و شاعر اردنی در نوشته‌های خود به صورت‌های مختلف از قرآن کریم بهره می‌گیرد. تا آن‌جا که حتی اسم رمان‌های او همه برگرفته از قرآن هستند. رمان «رؤوس الشیاطین» یکی از تألیفات اوست که درباره‌ی شخصیت نابغه‌ای سخن می‌گوید که از کودکی در افکار مختلف سرگردان بوده وسرانجام این افکار را از ذهن خود پاک می‌سازد وانسان خوبی می‌گردد. به‌کارگیری قرآن در آثار وی اساساً سرچشمه در ارتباط معنوی همه‌ی مسلمانان با قرآن کریم دارد وباید گفت که بررسی و تحلیل کاربرد قرآن در آثار ادیبان مسلمان از آن‌جا که به شناخت حدود تأثیرگذاری قرآن در ادبیات مسلمانان می‌انجامد، حائز اهمیت است. این تحقیق که در نظر دارد تا شیوه‌ی نویسنده‌ی مذکور را در به کار بردن قرآن تحلیل و بررسی کند، با روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته است ونشان می‌دهد که وی در رمان‌ مذکور به سه شیوه از قرآن کریم بهره گرفته است: اول نقل قول مستقیم از قرآن، دوم کاربرد بینامتنی از عبارات قرآنی و سوم ذکر هدفمند نام قرآن در میان کتب شناخته‌شده‌ی ادبی، فلسفی و غیره.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Intertextuality of the Holy Quran in the Novel Ro'ous al-Shayatin by Ayman al-Atoum

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Azizipour 1
  • Marthad Naderi 2
1 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 M.A. in Arabic Language and Literature, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
چکیده [English]

Holy Quran is the most effective book on Muslim life and literature. Its influence can be found in the words, subjects and styles of books written by Muslim writers in different ways. Jordanian writer and poet Ayman al-Atoum has used the holy Quran in different ways to the extent that he even has chosen the name of his novels from Quran. This article tries to investigate Quran's impression on the novel of Ro'ous al-Shayatin. He is speaking in this novel about the character of a genius that since his childhood was confused by different ideas. Eventully he released his mind from those bad ideas and became a good person. The usage of Quran in his writings is rooted in spiritual connection with the sacred book as other Muslims. It should be mentioned that studying and analysing the rate of Quran usage in Muslim writings is important because it leads to understand the limits of Quranic impression on their writings and works. This article with a descriptive-analytical method deals with writer's methods of utilizing Quran in Ro'ous al-Shayatin. Results show that the writer was influenced by the Holy Quran in Ro'ous al-Shayatin in 3 methods: first, direct quotation from Quran; second, intertextual usage of Quranic phrases; third, deliberate referral to Quran name among famous and philosophical books.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • intertextuality
  • novel of Ro'ous al-Shayatin
  • Ayman al-Atoum
قرآن کریم.
انجینو، مارک. (1987م). فی أصول الخطاب النقدی الجدید. (ترجمه: احمد المدینی). بغداد: دار الشؤون الثقافیة العامة.
حلبی، شهاب الدین محمود. (1980م). حسن التوسل إلى صناعة الترسل. (تحقیق: أکرم عثمان یوسف). بغداد: وزارة الثقافة والإعلام.
خرم‌دل، مصطفی. (1389ش). تفسیر نور (چاپ هشتم). تهران: نشر احسان.
الرمانی، إبراهیم. (1988م). النص الغائب فی الشعر العربی الحدیث. مجلة الوحدة، 48.
العتوم، أیمن. (بی‌تا). رؤوس الشیاطین (چاپ اول). بیروت: دار المعرفة.
عزام، محمد. (2001م). النص الغائب: تجلیات التناص فی الشعر العربی (چاپ اول). دمشق: اتحاد الکتاب العرب.
عزام، محمد. (2005م). شعریة الخطاب السردی (چاپ اول). دمشق: اتحاد الکتاب العرب.
غوادرة، فیصل حسین. (2015م). صورة الأقصى فی شعر د. أیمن العتوم من خلال قصائده: (خذنی إلى المسجد الأقصى، یا قلب أمتنا، ملحمة الأقصى، خذنی إلى المسجد الأقصى) نموذجاً. الجامعة الإسلامیة للبحوث الإنسانیة، 23(1)، 29-68.
المرکز الفلسطینی للإعلام. (2008م). الشاعر الدکتور أیمن العتوم یتحدث عن أدب المقاومة والمشهد الشعری الثائر. Retrieved from www.palinfo.com
مکاریک، ایرناریما. (1385ش). دانشنامه‌ی نظریات ادبی معاصر (چاپ دوم). (ترجمه: مهران نجفی و محمد نبوی). تهران: آگه.
موسی، خلیل. (2000م). قراءات فی الشعر العربی الحدیث والمعاصر. دمشق: اتحاد الکتاب العرب.
میرزایی، فرامرز، و واحدی، ماشاء الله. (1388ش). روابط بینامتنی قرآن با اشعار أحمد مطر. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، 25 (پیاپی 22)، 229-232.
وعدالله، لیدیا. (2005م). التناص المعرفی فی شعر عزالدین المناصرة (چاپ اول). دار المندلاوی.
ویکلی، کریستین. (1381ش). وابستگی متون: تعامل متون (روابط بینامتنی در ادبیات کودک و نوجوان). (ترجمه: طاهر آدینه‌پور). پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، 28، 4-11.
یداللهی فارسانی، عباس. (1440ق). الأنماط التراثیة فی شعر أیمن العتوم دیوان خذنی إلى المسجد الأقصى نموذجاً. آداب الکوفة، 38، 505-526.