تحلیل نگاشت‌های استعاره‌های مفهومی هستی‌شناختی از نوع «شیء انگاری» در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه عربی دانشکده خوی، دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم، خوی، ایران

چکیده

بررسی و تحلیل مفاهیم بلند وحیانی از منظر دیدگاه‌های زبان شناختی، ساختار فکری قرآن کریم را برای ما می‌نمایاند و ما به فهم حقایق قرآنی رهنون می­سازد. نظریه استعاره‌های مفهومی، یک امکان زبانی برای مفهوم سازی پدیده‌ها و مفاهیم معنوی و انتزاعی قرآن کریم است، استفاده از این ابزار زبان شناختی در درک و فهم مقوله های قرآنی بسیار کارساز است. «شیء انگاری» یک نوع استعاره مفهومی هستی‌شناختی است که پدیده‌ها و مفاهیم را به مثابه یک شیء مادی مفهوم سازی کرده و به تصویر می‌کشد.ارتباط­های که قرآن کریم میان فضاهای مادی و معنوی فراهم می­کند مخاطب را بی­وقفه درگیر این ارتباط­ها کرده و در اندیشه و فهم او تحول ایجاده کرده و جهان­بینی او را در راستای جهان­بینی توحیدی قرار می­دهد. بر این اساس این مقاله با روش تصیفی- تحلیلی نمونه‌هایی از استعاره مفهومی هستی شناختی(وجودی) از نوع "شیء انگاری" را در قرآن کریم مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است که نتایج حاصله نشان می‌دهد که «شیء آویزان صدادار» (مُذَبذَب)، یک تصویر ناب و محسوس از صفات بی‌هدفی، بی‌جهتی و سرگردانی منافقان را به نمایش می‌گذارد، پاره نمودن طناب پیمان، خیمه زدن ذلت و بدبختی بر روی کافران یهودی نمونه‌ای دیگر استعاره‌های مفهومی «شیء انگاری» در قرآن کریم است که این مفاهیم انتزاعی را به شکل خیلی ملموس و مادی به تصویر کشیده است تا در نظام­مفهومی قرآن درک روشن و عمیقی از آنها در اختیار مخاطب قرار دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Mappings of Ontological Conceptual Metaphors of the Objectification Type

نویسنده [English]

  • Hossein Khani Kolqay
Assistant Professor, Department of Arabic, Khoy Faculty, University of Quranic Sciences and Teachings, Khoy, Iran
چکیده [English]

Examining and analyzing the long concepts of revelation from the perspective of linguistic perspectives shows us the intellectual structure of the Holy Quran and leads us to understand the Quranic truths. The theory of conceptual metaphors is a linguistic possibility to conceptualize spiritual and abstract phenomena and concepts of the Holy Quran, the use of this linguistic tool is very effective in understanding the Quranic categories. "Objectification" is a type of ontological conceptual metaphor that conceptualizes and depicts phenomena and concepts as a material object. The connections that the Holy Quran provides between material and spiritual spaces keep the audience involved in this. He made connections and created a transformation in his thought and understanding and put his worldview in line with monotheistic worldview. Based on this, this article has analyzed examples of ontological (existential) conceptual metaphors of the "objective" type in the Holy Qur'an in a descriptive-analytical way, and the results show that the "sounding hanging object" (Muzabzab), shows a pure and palpable image of the aimlessness, aimlessness and wandering of the hypocrites, tearing the covenant rope, putting humiliation and misery on the Jewish disbelievers is another example of the conceptual metaphors of "objectification" in the Holy Quran, which are abstract concepts. He has depicted in a very concrete and material way in order to provide the audience with a clear and deep understanding of them in the conceptual system of the Qur'an.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Holy Quran
  • conceptual metaphor
  • ontological metaphor
  • objectification
ابن‌عاشور، محمد بن طاهر. (بی‌تا). التحریر و التنویر (چاپ اول). بیروت: مؤسسه التاریخ.
ابن‌فارس، احمد بن فارس. (بی‌تا). معجم مقاییس اللغه (چاپ اول). قم: مکتب الإعلام الإسلامی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (بی‌تا). لسان العرب (چاپ سوم). بیروت: دار صادر.
جوهری، اسماعیل بن حماد. (بی‌تا). الصحاح: تاج اللغه و صحاح العربیه (چاپ اول). بیروت: دارالعلم للملایین.
خرقانی، حسن. (1398). علوم بلاغی و زیبایی‌شناختی قرآن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (بی‌تا). مفردات ألفاظ القرآن (چاپ اول). بیروت: دارالعلم.
زبیدی، مرتضی، محمد بن محمد. (بی‌تا). تاج العروس من جواهر القاموس (چاپ اول). بیروت: دارالفکر.
زحیلی، وهبه بن مصطفی. (1418 ق). التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه و المنهج (چاپ دوم). بیروت: دارالفکر المعاصر.
زمخشری، محمود. (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل (چاپ سوم). بیروت: دار الکتب العربی.
سید قطب، بن ابراهیم شاذلی. (1412 ق). فی ظلال القرآن (چاپ هفدهم). بیروت: دارالشروق.
طباطبایی، سید محمدحسین. (1417 ق). المیزان فی تفسیر القرآن (چاپ پنجم). قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعهٔ مدرسین.
طبرسی، فضل بن حسن. (1360). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (ترجمهٔ مترجمان؛ چاپ اول). تهران: انتشارات فراهانی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (چاپ سوم). تهران: انتشارات ناصرخسرو.
عسکری، حسن بن عبدالله. (بی‌تا). الفروق اللغویه (چاپ اول). بیروت: دارالآفاق الجدیده.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (بی‌تا). کتاب العین (چاپ دوم). قم: نشر هجرت.
فیوحی، احمد بن محمد. (بی‌تا). المصباح المنیر (چاپ دوم). قم: مؤسسه دارالهجره.
قائمی‌نیا، علیرضا. (1396). استعاره‌های مفهومی و فضاهای قرآن. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
قرائتی، محسن. (1383). تفسیر نور (چاپ یازدهم). تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قرآن کریم. (بی‌تا).
قرشی، علی‌اکبر. (1371). قاموس قرآن (چاپ ششم). تهران: دار الکتب الاسلامیه.
لیکاف، جورج، و جانسون، مارک. (1400). استعاره‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم (ترجمة ج. میرزابیگی). تهران: انتشارات آگاه.
مدرسی، سید محمدتقی. (1419 ق). من هدی القرآن (چاپ اول). تهران: دار محبی الحسین.
مصطفوی، حسن. (بی‌تا). التحقیق فی کلمات القرآن (چاپ سوم). بیروت: دارالکتب العلمیه.
مکارم شیرازی، ناصر. (1374). تفسیر نمونه (چاپ اول). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
هاشمی، زهره. (1389). استعارة مفهومی از دیدگاه لیکاف و جانسون. ادب‌پژوهی، 12.