تحلیل ساخت‌های گفتمان مدار نامه‌های امام علی (ع) به معاویه براساس الگوی لاکلا و موف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد گروه عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

چکیده

تحلیل گفتمان انتقادی شاخه‌ای جدید و نوظهور از دانش بشری است که به بررسی متون با نگاه انتقادی می‌پردازد. تحلیل گفتمان انتقادی نگاهی عمیق و واکاوی هدفمندی است که به منظور شناخت و خلق معرفت انجام می‌پذیرد و در تحلیل گفتمان مناسبات قدرت و بررسی ساخت‌های گفتمان مدار مطرح می‌گردد. یکی از حوزه‌های تحلیل گفتمان انتقادی نظریه لاکلا و چنتال موف است. نظریه‌ی انتقادی لاکلا و موف به بررسی سازه‌های گفتمان مدار و سلسله دال‌های مختلف گفتمان می‌پردازد و فرآیند برجسته سازی را مورد بررسی و کند و کاو قرار می‌دهد. پژوهش حاضر بر روش توصیفی - تحلیلی استوار است و با تکیه بر این روش و در چارچوب نظریه‌ی انتقادی لاکلا و موف به بررسی نامه‌های امام علی (ع) به معاویه می‌پردازد. بر اساس این نظریه، گفتمان اثبات حقانیت امام علی (ع) در خلافت را در رقابت با گفتمان حاکم، یعنی گفتمان معاویه و عدم صلاحیت ایشان شکل می‌گیرد و «تصدی خلافت» را به عنوان دالّ تهی در جایگاه دالّ مرکزی قرار می‌دهد. از سوی دیگر، دال‌های پراکنده و شناور دیگری در متن این نامه‌ها است که دال مرکزی را قوت می‌بخشد و در پیرامون دالّ مرکزی مفصل‌بندی می‌کند و ساخت‌های گفتمان‌مدار نیز در این نامه‌ها به مثابة سوژة سیاسی در ضدیت با غیرهای رقیب و به دنبال مشروعیت بخشی به خلافت امام علی (ع) و خارج کردن و به حاشیه راندن گفتمان رقیب است 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Discourse analysis of the discourse constructions of the documents of Imams Ali's letters to Muawiyah, the model of Laklau and Mouffe

نویسندگان [English]

  • Razieh Heydarpour 1
  • Atefeh Rahmani 2
  • Narges Ansari 3
1 M.A. Graduate of the Department of Arabic Language, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Ph.D. Candidate in Arabic Language and Literature, Shahid Madani University of Azerbaijan, Tabriz, Iran
3 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

Critical discourse analysis is a new and emerging branch of human knowledge that examines texts with a critical eye. Critical discourse analysis is a deep look and purposeful analysis that is done in order to recognize and create knowledge, and it is brought up in the discourse analysis of power relations and the investigation of discourse-oriented constructions. One of the areas of critical discourse analysis is Lacla and Chantal Mouffe's theory. Lacla and Mouffe's criticism examines the discourse structures of evidence and different discourse chains and examines prominent theorizing. The research is based on the descriptive and analytical method, and based on this method and within the framework of the critical theory of Lacla and Moff, it examines the letters of Imam Ali to Muawiyah. The present results indicate the fact that proving the legitimacy of the caliphate as well as proving the incompetence and incompetence of Muawiyah in office is against the central and central signs of his letters. There are other scattered and floating signs in the text of these letters that strengthen the central sign. The discourse constructions in these letters seek to legitimize the caliphate of Imam Ali and exclude and marginalize the rival discourse

کلیدواژه‌ها [English]

  • critical discourse analysis
  • circular discourse constructions
  • Laklau and Mouffe
  • Nahj al-Balagha's letters
آقا گل‌زاده، فردوس. (1384). تحلیل گفتمان انتقادی. جستارهای ادبی، (2)، 14–32.
تاجیک، محمدرضا. (1383). گفتمان و تحلیل گفتمانی. تهران: انتشارات فرهنگ گفتمان.
تاجیک، محمدرضا، و روزخوش، محمد. (1387). بررسی نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از منظر تحلیل گفتمان. مجله دانشکده ادبیات، (16)، 16–32.
حسینی‌زاده، محمد علی. (1383). نظریه‌ی گفتمان و تحلیل سیاسی. علوم سیاسی، (29)، 189–199.
خلجی، عباس. (1386). ناسازه‌های نظری و ناکامی سیاسی گفتمان اصلاح‌طلبی (1376–1384) (پایان‌نامه دکتری، دانشگاه تهران).
دشتی، محمد. (1392). نهج البلاغه (چاپ دوازدهم). قم: انتشارات نشتا.
سلطانی، محمد رضا. (1384). کارآمدی نظریه لاکلا و موف در تبیین و فهم متون: روشی انتقادی. تهران: انتشارات پگاه.
کسرایی، شیرزاد. (1388). نظریه‌ی گفتمان لاکلا و موف؛ ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده‌های سیاسی. سیاست، (11)، 360–399.
عبید، حاتم. (2005). فی تحلیل الخطاب. صفاقس: کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة.
فرکلاف، نورمن. (1379). تحلیل گفتمان انتقادی (ترجمه شایسته پیران). تهران: پگاه.
فضل، صلاح. (1992). بلاغة الخطاب ولغة النص (الطبعة الأولى). الکویت: سلسلة الکتب للثقافة والفنون والأدب.
لاکلاو، إرنستو، و موف، شانتال. (1985). هژمونی و استراتژی‌های گفتمانی (ترجمه منصوری). تهران: انتشارات نظری.
لاکلاو، إرنستو، و موف، شانتال. (1393). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی (ترجمه محمد رضایی). تهران: نشر ثالث.
مقدمی، محمد تقی. (1390). نظریه تحلیل گفتمان لاکلا و موف و نقد آن. فصلنامه معرفت فرهنگی و اجتماعی، 2(2)، 91–124.
یورگنسن، فیلیپس. (1390). تحلیل گفتمان انتقادی: نظریه و عمل. تهران: نشر نی.