تحلیل مؤلفه‌های معنایی واژه «جدال» در قرآن با تأکید بر روابط هم‌نشینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مترجمی زبان عربی، دانشگاه سمنان

2 دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه سمنان

چکیده

«جدال» یکی از واژگان اثر­گذار در جهان­بینی قرآنی است که با صیغه­های گوناگون حدود 29 بار در قرآن کریم به کار رفته است. «مؤلفه معنایی» یکی از نظریه­های معناشناسی ساخت­­گراست که با تکیه بر روابط درون متنی، وارد لایه­های عمیق­تر معنایی واژگان می­شود. با عنایت به نقش مؤثر جدال در پذیرش یا رد دعوت الهی و تأثیر آن در سرنوشت انسان­ها، تبیین مؤلفه­های این واژه در قرآن امری ضروری می‌نماید. نوشتار حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر الگوی تحلیل مؤلفه­ای و تأمل در همنشین­های واژه جدال، بنا دارد تحلیلی روشمند از این مفهوم در قرآن کریم ارائه دهد. از این پژوهش برمی‌آید که بیشتر کاربردهای واژه «جدال» در قرآن، از نوع باطل است و جدال احسن مبتنی بر نشانه­های روشن و دلایل محکم بوده و از اصل و منشأ استواری برخوردار است. در محور هم­نشینی، واژه «جدال» با بسیاری از واژگان کلیدی در ارتباط معنایی قرار گرفته است. دقت در این هم­نشین­ها، نشان می­دهد که واژه «الله» در میدان معنایی «جدال» در صدر همه واژگان کلیدی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Semantic Components of the Word "Jedal" in the Holy Quran with an Emphasis on Cohabitation Relationships

نویسندگان [English]

  • Sayyedeh Sakineh Mousavi Asl 1
  • Shaker Ameri 2
  • Ali Akbar Norsideh 2
1 M.A. Student in Arabic Translation Studies, Semnan University
2 Associate Professor of Arabic Language and Literature, Semnan University
چکیده [English]

"Jedal" is one of the most influential words in the Quranic worldview, which is used about 29 times in the Holy Quran in various forms. "Semantic component" is one of the theories of structural semantics, which enters the deeper semantic layers of words by relying on intra-textual relationships. Considering the effective role of "Jedal" in accepting or rejecting the divine call and its effect on the fate of human beings, it is necessary to explain the components of this word in the Quran. The present article aims to provide a methodical analysis of this concept in the Holy Qur'an by an analytical descriptive style, relying on the model of component analysis and reflection on the companions of the word "Jedal". In this research, it appears that most of the uses of the word "Jedal" in the Qur'an are of the false type, and the "Jedal Ahsan" (best disputation) is based on clear signs and solid reasons and has a solid origin. In the axis of coexistence, the word "Jedal" has been semantically connected with many key words. Accuracy in these co-occurrences shows that the word "Allah" is at the top of all key words in the semantic field of "Jedal".

کلیدواژه‌ها [English]

  • Izutsu
  • constructivist semantics
  • component analysis
  • coexistence relations
  • Jedal

مراجع

قرآن کریم
ابن عاشور، محمد بن طاهر. (بی‌تا). التحریر و التنویر (چاپ 1). بیروت: مؤسسه التاریخ.
ابن عباد، اسماعیل. (1414). المحیط فی اللغه (چاپ 1). بیروت: عالم الکتب.
ابن فارس، احمد. (1404). معجم مقاییس اللغه (چاپ 1). قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (1414). لسان العرب (چاپ 3). بیروت: دار صادر.
ایزوتسو، توشیهیکو. (1398). مفاهیم اخلاقی-دینی در قرآن مجید (ترجمه فریدون بدره‌ای؛ چاپ 4). تهران: نشر فروزانفر.
ایزوتسو، توشیهیکو. (1399). خدا و انسان در قرآن (ترجمه احمد آرام؛ چاپ 13). تهران: نشر سهامی انتشار.
آلوسی، محمود. (1415). روح المعانی فی تفسیر القرآن (چاپ 1). بیروت: دار الکتب العلمیه.
باقری، مهری. (1399). مقدمات زبان‌شناسی (چاپ 24). تهران: نشر قطره.
بیضاوی، عبدالله بن عمر. (1418). أنوار التنزیل و أسرار التأویل (چاپ 1). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
پالمر، فرانک. (1400). نگاهی تازه به معنی‌شناسی (ترجمه کوروش صفوی؛ چاپ 8). تهران: نشر مرکز.
پاینده، ابوالقاسم. (1382). نهج‌الفصاحه. تهران: انتشارات دنیای دانش.
جوهرى، اسماعیل بن حماد. (1376). تاج اللغه و صحاح العربیه (الصحاح) (چاپ 1). بیروت: دار العلم للملایین.
دوسوسور، فردینان. (1400). دوره زبان‌شناسی عمومی (ترجمه کوروش صفوی؛ چاپ 8). تهران: نشر هرمس.
درویش، محی الدین. (1415). اعراب القرآن و بیانه (چاپ 4). سوریه: دار الارشاد.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1374). المفردات فی غریب القرآن (چاپ 2). تهران: انتشارات مرتضوی.
روبینز، آر. اچ. (1395). تاریخ مختصر زبان‌شناسی (ترجمه علی حق‌شناس؛ چاپ 13). تهران: انتشارات کتاب ماد.
زبیدى، مرتضی. (1414). تاج العروس (چاپ 1). بیروت: دار الفکر.
زمخشری، محمود بن عمر. (1407). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل (چاپ 3). بیروت: دار الکتاب العربی.
طباطبایی، محمد حسین. (1417). المیزان فی تفسیر القرآن (چاپ 5). قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (چاپ 3). تهران: انتشارات ناصر خسرو.
طریحی، فخر الدین بن محمد. (1375). مجمع البحرین (چاپ 3). تهران: چاپ مرتضوی.
طوسى، محمد بن حسن. (بی‌تا). التبیان فى تفسیر القرآن (چاپ 1). بیروت: دار احیاء التراث العربى.
عبدالباقی، محمد فؤاد. (1374). المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الکریم (چاپ 2). تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409). العین (ج2). قم: نشر هجرت.
فیروز آبادى، محمد بن یعقوب. (1415). القاموس المحیط (چاپ 1). بیروت: دار الکتب العلمیه.
فیومى، احمد بن محمد. (1414). المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى (چاپ 2). قم: موسسه دار الهجره.
قاسمی، محمد جمال الدین. (1418). محاسن التأویل (چاپ 1). بیروت: دار الکتب العلمیه.
قرشی، علی اکبر. (1371). قاموس قرآن (چاپ 6). تهران: دار الکتب الإسلامیه.
قنبری، بخشعلی. (1397). معناشناسی به مثابه روش (چاپ 2). تهران: انتشارات نوشناخت.
کالر، جاناتان. (1393). فردینان دو سوسور (ترجمه کوروش صفوی؛ چاپ 4). تهران: انتشارات هرمس.
مصطفوی، حسن. (1430). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم (چاپ 3). بیروت: دار الکتب العلمیه.
مکارم شیرازی، ناصر. (1374). تفسیر نمونه (چاپ 1). تهران: دار الکتب الإسلامیه.
موسى، حسین یوسف. (1410). الإفصاح (چاپ 4). قم: مکتب الإعلام الإسلامی.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 29 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری: 05 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 اسفند 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار