نقد تطبیقی ترجمه‌های آیه 71 سوره هود با تکیه بر عنصر تقدیم و تأخیر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده

برای انتقال صحیح منظور خداوند، ترجمۀ قرآن باید دقیق و مبتنی بر دریافت صحیح از آیات انجام شود. ترجمه‌های غیر دقیق، به دلیل عدم تسلط عموم مخاطبان به دانش‌های قرآنی، به فهم ناقص یا ورود شبهات منجر می‌شود. مترجم علاوه بر در نظر داشتن معانی الفاظ، سیاق و قرائن درون‌بافت آیات، بایستی با علوم قرآنی و بخصوص مباحث ادبی و بلاغی قرآن آشنا باشد و در تبیین مجملات قرآن از آنها بهره گیرد. تقدیم و تأخیر یکی از سبب‌های اجمال است که در قرآن نظائر متعددی دارد. این پژوهش ضمن تحلیل آراء مفسران، به صورت تطبیقی اغلب ترجمه‌های در دسترس (201 ترجمه به 26 زبان زنده دنیا) از آیه 71 هود را بررسی کرده و به روش توصیفی ـ تحلیلی و کاوش آراء مفسران، به این مسأله پرداخته که مترجمان به وقوع تقدیم و تاخیر در ترجمه آیه توجه داشته‌اند یا وجوه دیگری را در نظر گرفته‌اند. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که در این آیه، تقدیم و تأخیر رخ داده و سبب بروز اجمال و ناهمسازی ظاهری در عبارت شده است. توجه به بروز تقدیم و تأخیر در آیه، این ناهمسازی را رفع و اثبات می‌کند که خندۀ ساره، ناشی از تعجب وی و در نتیجه بشارت‌دهی فرشتگان و پس از آن روی داده است. اکثریت قابل توجهی از ترجمه‌های بررسی شده به زبان‌های گوناگون، این آیه را بدون در نظر داشتن تقدیم و تأخیر، ترجمه کرده و نتوانسته‌اند تصویر دقیق و روشنی از محتوای آیه ارائه دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Comparative Criticism of the Translations and Interpretations of Verse 71 of Surah Hud Based on the Element of Foregrounding and Delay

نویسنده [English]

  • Ali Salheshour
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
چکیده [English]

In order to convey the intended meaning of God accurately, translations of the Qur’an must be based on a precise and correct understanding of the verses. Inaccurate translations, especially given the general audience’s limited familiarity with Qur’anic sciences, may lead to incomplete understanding or the emergence of misconceptions. Therefore, in addition to considering the lexical meanings of words, the context of the verses, and internal textual clues, the translator must also be well acquainted with Qur’anic sciences, particularly the literary and rhetorical features of the Qur’an, and employ them in clarifying ambiguous passages. Foregrounding and delay (taqdim wa ta’khir) constitute one of the causes of ambiguity and appear frequently throughout the Qur’an. This study analyzes the views of Qur’anic commentators and comparatively examines most of the available translations of verse 71 of Surah Hud, including 201 translations in 26 living languages. Using a descriptive-analytical approach, the research demonstrates that a case of foregrounding and delay occurs in this verse, resulting in an apparent ambiguity and inconsistency in the expression. Attention to this rhetorical feature resolves the discrepancy and confirms that Sarah’s laughter occurred as a reaction of surprise following the angels’ glad tidings. The findings further reveal that a significant majority of the examined translations in various languages rendered the verse without considering the element of foregrounding and delay, and consequently failed to present an accurate and coherent understanding of the verse.

کلیدواژه‌ها [English]

  • translation
  • foregrounding and delay
  • translators
  • laughter
  • Verse 71 of Surah Hud

مراجع

قرآن کریم.
ابن بابویه، ابی جعفر محمد بن علی. (بی‌تا). التوحید (تحقیق سیدهاشم حسینی). قم: جامعه مدرسین.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (1997م). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
ابوالفتوح رازی، حسین بن علی. (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: آستان قدس رضوی.
ارسطو. (1378). اخلاق نیکوماخوس (ترجمه محمدحسن لطفی). تهران: طرح نو.
ارفع، کاظم. (1381). ترجمه قرآن. تهران: انتشارات فیض کاشانی.
اکتاویان، سیلویان. (1912). قرآن کریم به رومانیایی. بخارست: بی‌نا.
امین، نصرت‌بیگم. (بی‌تا). تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن. بی‌جا: بی‌نا.
امینیان، کرم‌خدا. (1384). ترجمه قرآن. قم: اسوه.
انصاریان، حسین. (1383). ترجمه قرآن. قم: اسوه.
ایزوتسو، توشیهیکو. (1395). خدا و انسان در قرآن. تهران: شرکت سهامی انتشار.
آدینه‌وند لرستانی، محمدرضا. (1377). کلمة الله العلیا. تهران: اسوه.
آیتی، عبدالمحمد. (1374). ترجمه قرآن. تهران: انتشارات سروش.
برزی، اصغر. (1382). ترجمه قرآن و نکات نحوی آن. تهران: بنیاد قرآن.
برنستروم، محمد کنیت. (2006). ترجمه قرآن کریم به سوئدی. استکهلم: بی‌نا.
بروجردی، محمدابراهیم. (1366). ترجمه قرآن. تهران: کتابخانه صدر.
بلاغی، عبدالحجه. (1386). حجة التفاسیر و بلاغ الإکسیر. قم: چاپخانه حکمت.
پاینده، ابوالقاسم. (1375). ترجمه قرآن. تهران: نشر جاویدان.
پورجوادی، کاظم. (1414ق). ترجمه قرآن. تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی.
تشکری آرانی، شهاب. (1383). ترجمه قرآن. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
ثقفی تهرانی، محمد. (1398ق). روان جاوید در تفسیر قرآن مجید. تهران: نشر برهان.
حجتی، مهدی. (1384). گلی از بوستان خدا (ترجمه قرآن). قم: بخشایش.
خرم‌دل، مصطفی. (1384). تفسیر نور. تهران: نشر احسان.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1395). قرآن کریم. تهران: نشر دوستان.
خسروانی، علیرضا. (1390ق). تفسیر خسروی. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
درویش، محی‌الدین. (1415ق). اعراب القرآن الکریم و بیانه. حمص: الإرشاد.
دهلوی، حیرت. (1916). ترجمه قرآن کریم. دهلی: بی‌نا.
رضایی اصفهانی، محمدعلی. (1383). ترجمه قرآن. قم: مؤسسه تحقیقاتی فرهنگی دارالذکر.
رهنما، زین‌العابدین. (1354). قرآن مجید با ترجمه و جمع‌آوری تفسیر. تهران: سازمان اوقاف.
زمانی، محمدحسین. (1393). مستشرقان هدایت‌یافته. دوفصلنامه قرآن‌پژوهی خاورشناسان، 9(16)، 147–177.
زمردیان، رضا. (1364). بررسی آواشناسی زبان عربی. فصلنامه جستارهای ادبی، (68)، 127–142.
زنجانی، ابو عبدالله. (1330). ترجمه الأبطال کارلایل (بخش زندگانی محمد ص). تبریز: سروش.
سراج، رضا. (1390). ترجمه قرآن. تهران: سازمان چاپ دانشگاه.
سلطان علی‌شاه، سلطان محمد بن حیدر. (1372). ترجمه تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة. تهران: سر الاسرار.
شاه ولی‌الله، احمد بن عبدالرحیم. (بی‌تا). ترجمه قرآن. سراوان: کتابفروشی نور.
شایگان، داریوش. (1392). هانری کربن: آفاق تفکر معنوی اسلام. تهران: فرزان روز.
شرفکندی، عبدالرحمن. (1388). قرآن کریم. قم: انتشارات اسوه.
شعرانی، ابوالحسن. (1374). قرآن مجید با ترجمه فارسی و خواص سور و آیات. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
صادق نوبری، عبدالمجید. (1396ق). ترجمه قرآن. تهران: نشر اقبال.
صادقی تهرانی، محمد. (1388). ترجمان فرقان: تفسیر مختصر قرآن کریم. قم: شکرانه.
صالح، صبحی. (1379). مباحث فی علوم القرآن (ترجمه محمدعلی لسانی). تهران: نشر احسان.
صفوی، محمدرضا. (1388). ترجمه قرآن بر اساس المیزان. قم: دفتر نشر معارف.
صفی علی‌شاه، محمدحسن بن محمدباقر. (1378). تفسیر قرآن صفی علی‌شاه. تهران: منوچهری.
صلواتی، محمود. (1387). ترجمه قرآن. تهران: انتشارات مبارک.
طاهری قزوینی، علی‌اکبر. (1380). ترجمه قرآن. تهران: قلم.
طباطبایی، محمدحسین. (1374). ترجمه تفسیر المیزان. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طبرسی، فضل بن حسن. (1375). ترجمه تفسیر جوامع الجامع. مشهد: آستان قدس رضوی.
طبرى، محمد بن جریر. (1356). ترجمه تفسیر طبری. تهران: انتشارات توس.
طوسی، نصیرالدین محمد. (1361). اساس الاقتباس. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
عاملی، ابراهیم. (1360). تفسیر عاملی. تهران: کتابفروشی صدوق.
عهدین (کتاب مقدس مسیحیان). (بی‌تا). بی‌جا.
فارسی، جلال‌الدین. (1369). ترجمه قرآن. تهران: انجام کتاب.
فولادوند، محمدمهدی. (1418ق). ترجمه قرآن. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
قرشی بنابی، علی‌اکبر. (1375). تفسیر احسن الحدیث. تهران: مرکز چاپ و نشر.
کاویان‌پور، احمد. (1372). ترجمه قرآن. تهران: اقبال.
مترجم ناشناخته (قرن دهم). (1383). ترجمه قرآن. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
محمد امین، بورهان. (1384). تفسیری ئاسان بو تیگه‌یشتنی قورئان. تهران: نشر احسان.
مرکز فرهنگ و معارف قرآن. (1385). ترجمه قرآن. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
مشکینی اردبیلی، علی. (1381). ترجمه قرآن. قم: نشر الهادی.
مصباح‌زاده، عباس. (1380). ترجمه قرآن. تهران: بدرقه جاویدان.
مصطفی، ابراهیم و دیگران. (1972م). المعجم الوسیط. قاهره: المکتبة الإسلامیة.
معزی، محمدکاظم. (1372). ترجمه قرآن. قم: اسوه.
مغنیه، محمدجواد. (1378). ترجمه تفسیر کاشف. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
مقاتل بن سلیمان. (1423ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مکارم شیرازی، ناصر. (1373). ترجمه قرآن. قم: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
موسوی گرمارودی، علی. (1384). ترجمه قرآن. تهران: قدیانی.
میبدی، احمد بن محمد. (1371). کشف الاسرار و عدة الابرار (معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصاری). تهران: امیرکبیر.
نسفی، عمر بن محمد. (1376). تفسیر نسفی. تهران: انتشارات سروش.
الهی قمشه‌ای، مهدی. (1380). ترجمه قرآن. قم: فاطمة الزهراء.
یزدان‌پناه، معصومه. (1385). قرآن کریم. تهران: دیبا.
یاسری، محمود. (1415ق). ترجمه قرآن. قم: بنیاد فرهنگی امام مهدی (ع).
Abdel Haleem, M. A. S. (2004). The Quran. New York: Oxford University Press.
Abdul Latif, S. (1993). Al-Quran. Hyderabad: Husami Book Depot.
Abou Shabane. (1993). The Quran. Cairo: Egypt Press.
Abul Fazl, M. (2002). The Quran. Hyderabad: Wakf Baitul Madina.
Ahmad Sheikh, A. (2001). Jamal-ul-Quran. Lahore: Zia-ul-Quran.
Ahmad, N. (n.d.). The Holy Quran. Dhaka: Rangpur Publications Ltd.
Ahmed, S. V. (1999). Interpretation of the Meaning of the Glorious Quran. Kuala Lumpur: TR Group Company.
Akram A'wan, A. M. (2001). Asrar al-Tanzil. Lahore: Idarah-e Naqshbandiah Owaisiah.
Alhaeik, E. (1996). The Quran. Damascus: Dar al-Fikr.
Ali, A. (1987). Al-Quran. Delhi: Oxford University Press.
Aneesuddin, M. (1995). The Holy Quran. Hyderabad: Islamic Academic Sciences.
Anwer Ali, S. (1993). Quran: The Fundamental Law of Human Life. Karachi: Hamdard Foundation Pakistan.
Ashfaq, A. M. (1999). The Noble Quran. Karachi: Darul-Ishaat.
Ayyub Khan, M. (n.d.). The Holy Quran. Lahore: Idara Isha’at-up-Quran.
Bakhtiar, L. (2007). The Sublime Quran. Chicago: Islamic World.
Bell, R. (1937). The Quran. Edinburgh: T & T Clark.
Bewley, A., & Bewley, A. (1999). The Noble Quran. Dubai: Bookwork.
Chawla, L. M. (1996). Al-Quran al-Karim. Karachi: Bait-ul-Quran.
Cleary, T. (2004). The Quran. Chicago: Starlatch Press.
Crockett, J. K. (2004). The Holy Quran. Bloomington, IN: AuthorHouse.
Daryabadi, A. (1982). Tafsir-ul-Quran. Tagore Marg: Academy of Islamic Research & Publications.
Fakhry, M. (1997). The Quran. Lebanon: Garnet Publishing Limited.
Farid al-Haq, S. (1988). The Quran. Bombay: Reza Academy.
Farooq, M. A. (1997). English Translation of the Meaning of al-Quran. Texas: The Institute of Islamic Knowledge.
Ghali, M. M. (2003). Towards Understanding the Ever-Glorious Quran. Cairo: Dar al-Nashr for Universities.
Ghulam Farid, M. (2003). The Holy Quran. Delhi: Islam International Publications Ltd.
Gohari, M. J. (2007). The Quran. Oxford: Quran Institute.
Haider Jawadi, A. S. (2003). The Holy Quran. Abu Dhabi: Idarah Islam Shinasi.
Hoque, Z. (2000). The Translation and Commentary on the Holy Quran. Delhi: Thomson Press.
Jasser, M. K. (2008). The Holy Koran. Arizona: Acacia Publishing.
Jones, A. (2007). The Quran. Exeter: Short Run Press.
Jullundri, A. A. (1962). The Glorious Holy Quran. Lahore: World Islamic Mission.
Kasab, R. S. (1994). The Quran. Amman: Sakour.
Khalidi, T. (2008). The Quran. London: Penguin Group.
Khalifa, R. (1992). Quran: The Final Testament. Vancouver: The Quran Society.
Khatib, M. M. (1984). The Bounteous Koran. London: Macmillan Press.
Maududi, S. A. A. (1982). The Holy Quran. Lahore: Islamic Publications Ltd.
Maududi, S. A. (1993). Towards Understanding the Quran. New Delhi: Markazi Maktaba Islami Publishers.
Mir Ahmed Ali, S. V. (1988). The Holy Quran. Tehran: Osveh.
Monaco, A. J. (2004). The Recitations of Mohammed. Bloomington, IN: AuthorHouse.
Muhajir Madani, M. A. (n.d.). Illuminating Discourses on the Noble Quran. Karachi: Zam Zam.
Muhsin Khan, M., & Al-Hilali, M. T. (1994). Translation of the Meanings of the Noble Quran. Madinah-Riyadh: Darussalam.
Mustafizur Rahman, M. (2002). Quran Majid. Dhaka: Khoshroz Kitab Mahal.
Nikayin, F. (2000). The Quran. Chicago: R. R. Donnelly & Sons.
Parekh Saheb, M. A. (n.d.). Tashrih-ul-Qoran. Delhi: Farid Book Depot.
Pathan, M. A. K. (1993). The Meaning of the Quran. Pune: Crescent Publications.
Pickthall, M. (n.d.). The Meaning of the Glorious Quran. Lahore: Taj Company Ltd.
Progressive Muslims. (2003). The Message. New York.
Qara'i, S. A. (2003). The Quran with an English Paraphrase. Qum: The Centre for Translation of the Holy Quran.
Rodwell, J. M. (1953). The Koran. London: J. M. Dent & Sons Ltd.
Sale, G. (2007). The Koran. London: Frederick Warne.
Shaikh, A. K. (1991). Dawatul Quran. Bombay: Idara Dawatul Quran.
Shamim, M., & Razi, M. (2000). Maariful-Quran. Karachi: Darul-Uloom.
Sher Ali, M. (1965). The Holy Quran.
Toshihiko, I. (1957). Koran. Tokyo: Iwanami Shoten.
Turner, C. (1997). The Quran. London: Routledge.
Unal, A. (2008). The Quran. New Jersey: Tughra Books.
Various Oriental Scholars. (n.d.). The Sacred Books of the East (F. Max Muller, Ed.).
Wherry, E. M. (1884). A Comprehensive Commentary on the Quran. London: Trubner & Co.
Yaseen, M. (2001). The Last Message. Lahore: Walayatsons.
Zafrulla Khan, M. (1991). The Quran. New York: Olive Branch Press.
Zaheer, S. E. (2000). Tafsir Idhraq al-Maani. Bangalore: Iqra Publications.
Zidan, A., & Zidan, D. (1992). The Glorious Quran. Islamic Inc.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 21 دی 1403
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش: 01 خرداد 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار