تحلیل کنش های گفتاری سوره مریم بر اساس نظریه کاربردشناختی زبان سرل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان شناسی، واحد بین المللی اروند ، دانشگاه آزاد اسلامی،آبادان، ایران

2 دانشیار گروه زبان شناسی، واحد بین المللی اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران

3 دانشیار گروه زبان شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 استادیار گروه زبان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

10.22034/jilr.2026.144139.1292

چکیده

نظریه کاربرد شناختی زبان سرل (1969) با ارایه کنش‌های گفتاری پنج‌گانه تعهدی ، عاطفی ، ترغیبی ، اعلامی و اظهاری به تحلیل گفتمان می پردازد. روش پژوهش بر اساس چارچوب این نظریه و به شیوه توصیفی-تحلیلی به تجزیه و تحلیل آیات این سوره پرداخته تا زوایایی دیگر از اعجاز بلاغی قرآن کریم را بر اساس طبقه بندی پنج گانه کنش‌های گفتاری نشان دهد. بررسی و تحلیل بسامد آیات این سوره نشان داد که کنش‌های تعهدی، عاطفی و اظهاری بیشترین بسامد و کنش‌های ترغیبی و اعلامی به ترتیب از بسامد کمتر برخوردار بودند. این امر نشان می‌دهد که کلام خداوند در زمان نزول این واقعه همرا با تعهداتی بوده است که خداوند در این سوره با بیان موقعیت خانواده حضرت مریم فرموده ‌است و سپس عواطف حاکی از بچه دار شدن و همراهی با وی در آیات دیده می‌شود. نتایج کاربردی این تحقیق در کشف کنش های گفتاری در سوره های دیگر قرآن می‌تواند در معناشناسی و تحلیل گفتمان سوره‌ها از منظرزبان‌شناختی، چشم‌اندازهای نوینی را از نظر رمزگشایی معنایی قرآن کریم را فراروی ما قرار دهد. همچنین کنش‌ها‌ی گفتاری در سوره های قرآن‌کریم محققان را با سبک کاربرد‌شناختی کلام وحی آشنا‌نموده و شیوه‌های گفتمانی آیات را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

تحلیل أفعال الکلام فی سورة مریم استنادًا إلى نظریة سیرل التداولیة فی اللغة

نویسندگان [English]

  • محمد باقر حقی 1
  • بهمن گرجیان 2
  • الخاص ویسی 3
  • محمد تقی فروردین 4
1 طالب دکتوراه، قسم اللغویات، فرع أروند الدولی، جامعة آزاد الإسلامیة، عبادان، إیران
2 أستاذ مشارک، قسم اللغویات، فرع أروند الدولی، جامعة آزاد الإسلامیة، عبادان، إیران
3 أستاذ مشارک، قسم اللغویات، جامعة بیام نور، طهران، إیران
4 أستاذ مساعد، قسم اللغویات، فرع الأهواز، جامعة آزاد الإسلامیة، الأهواز، إیران
چکیده [English]

تُعرّف أفعال الکلام فی سور القرآن الکریم الباحثین على الأسلوب التداولی للکلمة المنزلة، وتُظهر أسالیب الخطاب فی الآیات. تُحلل نظریة سیرل (1969) التداولیة المعرفیة فی اللغة الخطاب من خلال عرض خمسة أنواع من أفعال الکلام: الإلزامی، والعاطفی، والإقناعی، والتقریری، والتقریری. یعتمد منهج البحث على إطار هذه النظریة، وبطریقة وصفیة تحلیلیة، لتحلیل آیات هذه السورة لإظهار جوانب أخرى من الإعجاز البلاغی فی القرآن الکریم، استنادًا إلى تصنیف أنواع أفعال الکلام الخمسة. أظهرت دراسة وتحلیل تکرار آیات هذه السورة أن الأفعال الإلزامیة، والعاطفیة، والتقریریة هی الأعلى تکرارًا، بینما کانت الأفعال الإقناعیة والتقریریة هی الأقل تکرارًا على التوالی. وهذا یُظهر أن کلام الله وقت نزول هذه الآیة کان مصحوبًا بما تعهد به فی هذه السورة من ذکر حال عائلة مریم، ثم ما دل على إنجاب طفل ومرافقتها من مشاعر فی الآیات. إن النتائج العملیة لهذا البحث فی اکتشاف أفعال الکلام فی سور أخرى من القرآن الکریم تُمهد لنا آفاقًا جدیدة فی مجال فک الشفرة الدلالیة للقرآن الکریم، من خلال تحلیل دلالات السور وخطابها من منظور لغوی.

کلیدواژه‌ها [English]

  • القرآن الکریم
  • سورة مریم
  • تداولیة اللغة
  • نظریة أفعال الکلام

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 26 بهمن 1404
  • تاریخ دریافت: 01 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 29 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 26 بهمن 1404