نقد کهن الگویی کتاب " الحسین ابوالشهداء " اثر عباس محمود عقاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

2 گروه زبان و ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

چکیده

تفکرات انسان ازخودآگاه به ناخودآگاه منتقل می‌شود که بستر احساسات و ذهن خلاق است. اگر ضمیر ناخودآگاه، ایده‌ای را بپذیرد آن را عملی کرده و انسان نمی‌تواند افکار خیر و شری که از ضمیر خودآگاه دریافت می‌کند بر ناخودآگاه تحمیل نماید. «کارل گوستاو یونگ»، ، ناخودآگاه را به دو لایه‌ شخصی و جمعی تقسیم می‌کند. لایه‌ شخصی احیا کننده مضامین کودکی بوده و لایه‌ جمعی شامل موضوعات بازمانده از حیات اجدادی است که در همه‌ی افراد یکسان است. کهن الگوها در ناخودآگاه ریشه دارد و در طول عصرها مفاهیم مشترکی را در فرهنگ‌های متفاوت نشان می‌دهد. کتاب «الحسین ابوالشهداء» اثر عباس محمود عقاد پیرامون زندگی امام حسین(ع) و شهادت آن حضرت به زبان عربی در دوران معاصر نوشته شده است. می‌توان گفت عقاد نخستین کسی است که زندگی امام حسین(ع) را با نگاهی متفاوت مورد توجه قرار داده است. نوشتار حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و تکیه بر شاخصه‌های کهن الگوی یونگ به بررسی این کتاب پرداخته است. دست‌یابی به ناخودآگاه و توجه به صفات نهفته در آن که بروزشان نتایجی درخور توجه به همراه دارد، بسیار مهم به نظر می‌رسد. این جستار به بررسی دو شاخصه«خویشتن» و«سایه» پرداخته وظهور و بروز آنها را در رویارویی با وقایع مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد بی توجهی به سایه درون و عدم رعایت تعادل صفات روانی در سایه وهمچنین فریب ناخودآگاه با احساسات و عواطف خلاف واقع، در رویارویی با حوادث، ممکن است وقایع فجیعی بیافریند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

النقد الأرکیتایبی من کتاب « الحسین أبو الشهداء» تألیف عباس محمود العقاد"

نویسندگان [English]

  • نجمة دهقان 1
  • یوسف هادی بور النهزمی 2
  • فرهاد دیو سالار 2
1 قسم اللغة والأدب العربی، فرع کرج، جامعة آزاد الإسلامیة ، کرج، إیران.
2 قسم اللغة والأدب العربی، فرع کرج، الجامعة الإسلامیة الحرة، کرج، إیران
چکیده [English]

تنتقل أفکار الإنسان من العقل الواعی إلى العقل الباطن، وهو الموضع الذی یُعدّ منبعًا للمشاعر والخیال والإبداع الذهنی. فإذا ما تقبّل اللاوعی فکرةً ما، فإنها تتجسّد تلقائیًا فی سلوک الفرد، ولا یستطیع الإنسان فرض الأفکار الخیّرة أو الشرّیرة الصادرة عن وعیه على لاوعیه. یرى کارل غوستاف یونغ أن اللاوعی یتکوّن من طبقتین: الطبقة الشخصیة التی تعید إحیاء مضامین وتجارب الطفولة، والطبقة الجمعیة التی تضم الموروثات النفسیة العائدة إلى حیاة الأسلاف، وهی مشترکة لدى جمیع البشر. وتنبع النماذج الأصلیة من هذا اللاوعی الجمعی، وتُعبّر عن مفاهیم رمزیة مشترکة ظهرت عبر العصور فی ثقافات شتى.



یتناول کتاب "الحسین أبو الشهداء" للکاتب عباس محمود العقاد سیرة الإمام الحسین علیه السلام واستشهاده، وقد کُتب باللغة العربیة فی العصر الحدیث. ویُعدّ العقاد من أوائل المفکرین الذین تناولوا هذه الشخصیة التاریخیة برؤیة تحلیلیة مختلفة. وتقوم هذه الدراسة على المنهج الوصفی–التحلیلی، مع اعتماد مفاهیم النماذج الأصلیة فی نظریة یونغ إطارًا نظریًا لقراءة هذا النص.



تُبرز الدراسة أهمیة الغوص فی أعماق اللاوعی وتحلیل الصفات الکامنة فیه، لما لها من أثر جوهری فی تشکیل القرارات والسلوکیات. وقد رکّز البحث على نموذجَی "الذات" و"الظل"، محلّلًا تجلّیاتهما أثناء مواجهة الشخصیات للأحداث. وتُظهر النتائج أن إهمال "الظلّ" الداخلی واختلال التوازن النفسی، بالإضافة إلى الانخداع بعواطف زائفة منبعها اللاوعی، قد یقود إلى سلوکیات مأساویة ونتائج وخیمة.

کلیدواژه‌ها [English]

  • النماذج الأصلیة (الکهنوتیة)
  • یونغ
  • العقل الجمعی
  • عباس محمود العقاد
  • «الحسین أبو الشهداء»

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ دریافت: 28 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 14 اردیبهشت 1405