پویایی هنجارگریزی معنایی در قرآن کریم مابین کاربرد و ژرفای معنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 قسم اللغة العربیة، کلیة اللغات والاتصال، جامعة زین العابدین، ترینجانو، مالیزیا

2 کلیة اللغة العربیة، جامعة السلطان عبدالحلیم معظم شاه الإسلامیة العالمیة، مالیزیا

10.34785/j022.2022.015

چکیده

هنجارگریزی یک روش بلاغی هیجان انگیز است زیرا بر گیرنده اثر می‌گذارد و وی را به فضاهای وسیع‌تر و ژرفای معنایی بیشتر می‌برد. هنجار گریزی یک کارکرد زبانی است که میان خالق کلام، متن و دریافت کننده، رابطه برقرار می‌سازد و صرفا یک مجموعه قواعد خشک و انعطاف ناپذیر نیست. این فن، متن را از نشانه هایی بارگیری می کند که اگر گیرنده بدون توجه به آن‌ها تلاش کند متن را بفهمد، به خطا خواهد رفت و نمی تواند به معنای درست متن هدایت شود. هنگامی که نوبت به قرآن می‌رسد کاربست هنجارگریزی سبب ایجاد لایه‌های دیگری در سخن می‌شود و جلوه‌های جدیدی از بلاغت قرآنی را بر ما آشکار می‌سازد. پژوهش حاضر با شیوه توصیفی-تحلیلی تلاش دارد تا در جهت شناخت اسلوب‌های بیان در قرآن گام بردارد و از اسرار نهفته سخن معجز، پرده بردارد و لایه‌های دیگری را از معنای ظاهر سخن، بگشاید. نتایج نشان می‌دهد که در قرآن صور متعددی از هنجارگریزی وجود دارد که با ابزارهای بلاغی چون مجاز، استعاره و کنایه، ایجاد شده است که هدف از آن، اثر گذاشتن بر روان مخاطب و ایجاد تحول درونی در وی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Dynamic of Semantic Deviation in the Holy Quran, between Usage and Depth of Signification

نویسندگان [English]

  • El-Sayed Mohamed Salem el-Awadi 1
  • Ragab Ibrahim Ahmad Awad 2
1 Associate Professor at the Faculty Languages & Communication, UniSZA, Malaysia
2 Assistant Professor at the Faculty of Arabic Language, UniSHAMS, Malaysia
چکیده [English]

Deviation is an exciting rhetorical method because it creates a semantic effect on the recipient, taking him to more spacious spaces, and reflections that are more profound in terms of meaning and significance. It looks at the linguistic function as an interactive function between the creator, the text and the recipient, and not a set of rules that deal with language as templates can neither be changed nor departed from. The deviation loads the text with connotations that cannot be understood by the recipient if he follows the path of the normal, familiar and non-shifting stereotype. The deviation is most eloquent when it comes with the Qur’anic text and presents the Qur’anic image, so this semantic shift makes it more meaningful than other ordinary images. This article, usind a descriptive-analytical method, tries to shed light on deviation in the Holy Quran as an important aspect of Quranic style to prove the domination of the Qur’anic style on other utterances and human speech. Results show that when it deviates from the familiar linguistic and semantic context, the verses of the Holy Quran acquire a wider dimension of meaning and its signification becomes more expressive, deeper and wider with different connotations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • deviation
  • semantics
  • Holy Quran
  • irony
  • metaphor
  • metonymy
القرآن الکریم.
ابن منظور، أبو الفضل جمال الدین محمد بن مکرم بن منظور. (د.ت). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
أبو العدوس، یوسف. (1997). الاستعارة فی النقد الأدبی الحدیث. عمان: الأهلیة للنشر والتوزیع.
بوطارن، محمد الهادی. (2008). المصطلحات اللسانیة والبلاغیة والأسلوبیة والشعریة. بیروت: دار الکتاب الحدیث.
الجرجانی، عبد القاهر. (2001). أسرار البلاغة. (شرح وتعلیق وتحقیق: محمد عبد المنعم خفاجی وعبد العزیز شرف). بیروت: دار الجیل.
الجرجانی، عبد القاهر. (د.ت). دلائل الإعجاز (الطبعة الثالثة). (قرأه وعلق علیه: محمود محمد شاکر). القاهرة: مکتبة الخانجی.
الجرجانی، علی بن عبد العزیز. (د.ت). الوساطة بین المتنبی وخصومه. (تحقیق: محمد أبو الفضل إبراهیم وعلی محمد البجاوی). بیروت: دار القلم.
حسن، عبد الواحد. (1999). العلاقات الدلالیة والتراث البلاغی العربی. الإسکندریة: مکتبة الإشعاع الفنیة.
الزمخشری، أبو القاسم محمود بن عمر الزمخشری الخوارزمی. (د.ت). الکشاف عن حقائق التنزیل وعیون الأقاویل فی وجوه التأویل. (تحقیق: عبد الرزاق المهدی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
السبکی، أحمد بن علی. (2001). عروس الأفراح فی شرح تلخیص المفتاح. (تحقیق: خلیل إبراهیم). بیروت: دار الکتب العلمیة.
السید شیخون، محمود. (1978). الأسلوب الکنائی نشأته وتطوره وبلاغته. القاهرة: مکتبة الکلیات الأزهریة.
الصغیر، محمد حسن. (1994). مجاز القرآن خصائصه الفنیة وبلاغته العربیة. بغداد: دار الشؤون الثقافیة العامة.
الصغیر، محمد حسین علی. (1999). أصول البیان العربی فی ضوء القرآن الکریم. بیروت: دار المؤرخ العربی.
طبانة، بدوی. (1982). معجم البلاغة العربیة. الریاض: دار العلم للطباعة والنشر.
عبد المطلب، محمد. (د.ت). البلاغة العربیة قراءة أخرى. بیروت: مکتبة لبنان.
عبدالله دراز، محمد. (1957). النبأ العظیم. الکویت: دار القلم للطباعة والنشر والتوزیع.
عید، رجاء. (1979). فلسفة البلاغة بین التقنیة والتطور. الإسکندریة: منشأة المعارف.
فندریس، جوزیف. (1950). اللغة. (تعریب: عبد الحمید الدواخلی ومحمد القصاص). القاهرة: مکتبة الأنجلو المصریة.
القزوینی، الخطیب. (د.ت). الإیضاح فی علوم البلاغة. (شرح وتعلیق: محمد عبد المنعم خفاجی). بیروت: دار الجیل.
کوهن، جان. (1986). بنیة اللغة الشعریة. (ترجمة: محمد الولی ومحمد العمری). المغرب: دار توبقال للنشر.
محمد ویس، أحمد. (2003). الانزیاح فی منظور الدراسات الأسلوبیة. الریاض: مؤسسة الیمامة الصحفیة.
المسدی، عبد السلام. (1977). الأسلوب والأسلوبیة. تونس: الدار العربیة للکتاب.