شفاف‌سازی نظریة گرایش‌های ریخت‌شکنانة برمن در ترجمة قرآن (مطالعة موردی: ترجمة سورة بقره حسین انصاریان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران

3 کارشناسی ارشد ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور

چکیده

ترجمه فرآیندی مهم و اساسی در عصر امروز محسوب می­شود و عبارت است از یافتن کلمات هم ارز زبان مقصد برای کلمات زبان منبع در متن اصلی والبته گاهی نیز در آن به یافتن معادل­هایی جهت انتقال مفهوم کلّی سخن اکتفا می­شود؛ بنابراین مترجم بایستی کلمات و زمینه ترجمه را ارزیابی کرده و بهترین کلمات هم ارز را پشت سرهم بچیند. علاوه بر این، شیوه چیدن و ترکیب کلمات برای ایجاد معنی معادل از یک زبان به زبان دیگر متفاوت است و گاهی ترجمه کلمات به توالی ظاهر شده در متن منبع ممکن است در زبان مقصد بی‌معنی شود. یکی از مسائلی که بعد از ترجمه اهمیت دارد، نقد ترجمه است که بسیار ضروری به نظر می­رسد. در این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه­ای به بررسی ترجمة استاد حسین انصاریان از سورة بقره و شفّاف‌سازی آن با استناد به نظریة گرایش­های ریخت­شکنانة «آنتوان برمن» پرداخته شد و چنین استنتاج گشت که وی به چهار مؤلّفة «عقلایی­سازی»، «شفّاف‌سازی»، «اطناب» و «تفاخرگرایی» توجّه داشته و ترجمة خود را با این رویکرد ارائه داده و تا حدّ بسیار زیادی نیز مقیّد به متن مبدأ است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Clarifying the Theory of Berman's Metamorphosing Tendencies in the Translation of the Qur'an (Case study: Hossein Ansarian's Translation of Surah Baqarah)

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Namdari 1
  • Asgar Babazadeh Aghdam 2
  • Ayoub Amraei 1
  • Nasrin Rezanajadi 3
1 Associate Professor, Department of Qur’anic and Hadith Sciences, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran
2 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, University of Qur’anic Sciences and Teachings, Qom, Iran
3 M.A. in Arabic Literature, Payame Noor University
چکیده [English]

Translation is considered an important and fundamental process in today's era, and it consists of finding equivalent words of the target language for words of the source language in the original text, although sometimes it is enough to find equivalents in order to convey the general meaning of the speech; Therefore, the translator must evaluate the words and context of the translation and choose the best equivalent words one after the other. In addition, the way of arranging words and combining words to create an equivalent meaning is different from one language to another, and translating words in the order they appear in the source text may become meaningless in the target language. One of the issues that is important after translation is translation criticism, which seems very necessary. In this research, the translation of Professor Hossein Ansarian's translation of Surah Al-Baqarah and its clarification was investigated with the descriptive analytical method and the use of library sources, referring to the theory of "Antoine Berman's" structural-breaking tendencies, and it was concluded that he has four The author paid attention to "rationalization", "transparency", "rope" and "boasting" and presented his translation with this approach, and it is bound to the source text to a great extent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • translation criticism
  • transparency
  • Antoine Berman's theory
  • Surah Baqarah
  • Hossein Ansarian

مراجع

قرآن کریم، ترجمه حسین انصاریان.
احمدی، محمد رحیم. (1392ش). «آنتوان برمن و نظریه «گرایش‌های ریخت‌شکنانه»؛ معرفی و بررسی قابلیت کاربرد آن در نقد ترجمه». نقد زبان و ادبیات خارجی، 6(10)، 1-19.
افضلی، علی، و داتوبر، مرضیه. (1398ش). «ارزیابی کیفی ترجمه عربی اشعار مولانا براساس نظریه آنتوان برمن (مطالعه موردی: کتاب مختارات من دیوان شمس الدین تبریزی اثر ابراهیم الدسوقی شتا)». فصلنامه پژوهش‌های ادبی، 61(65)، 9-28.
افروز، محمود. (1399ش). «ارزیابی عملکرد مترجمان بوف‌کور بر اساس تحلیل عناصر و بار معنایی واژگان: ارائه مدل تحلیلی جدید بر مبنای داده‌ها». فصلنامه زبان‌پژوهی، (37)، 9-37.
بوزبائر، ژان. (1397ش). درآمدی انتقادی بر مطالعات ترجمه (ترجمة حسین داوری و ابوطالب ایرانمهر). تهران: نشر نویسه پارسی.
بیکر، مونا، و گابریئلا سالدینا. (1396ش). دایرةالمعارف مطالعات ترجمه (ترجمة حمید کاشانیان). تهران: نشر نو.
پیم، آنتونی. (1396ش). اصول اخلاقی مترجم (ترجمة زهرا فلاح شاهرودی و فرزانه معمار). تهران: مرکز.
تفتازانی، سعدالدین. (1383ش). شرح المختصر. قم: اسماعیلیان.
تقیه، محمد حسن. (1384ش). «نقد ترجمه چیست؟». نشریه مطالعات ترجمه، 3(11)، 53-61.
دلشاد، شهرام، سیّد مهدی مسبوق، و مقصود بخشش. (1394ش). «نقد و بررسی ترجمة شهیدی از نهج‌البلاغه بر اساس نظریة گرایش‌های ریخت‌شکنانة آنتوان برمن». دوفصلنامة مطالعات ترجمة قرآن و حدیث، (4)، 99-120.
صفوی، محمدرضا. (1391ش). نقدآموزی ترجمه‌های قرآن. قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی(عج)، مرکز تخصصی مهدویت.
عشقی، فاطمه. (1390ش). ترجمه و جزء کلمه یا بیتوته در دوردست. تهران: نشر قطره.
غضنفری، محمد. (1389ش). «نگاهی به تکرارهای واژگانی قرآن از منظر زبان‌شناسی نقشی ـ سازه‌ای و دشواری ترجمه این گونه عناصر». مطالعات زبان و ترجمه، 42(2)، 58-77.
فرهادی، محمد و دیگران. (1396ش). «نقد و بررسی اطناب و توضیح در ترجمه صحیفه سجادیه بر اساس نظریه آنتوان برمن». دوفصلنامه پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، 7(17)، 33-54.
کاکاوندی، گودرز و دیگران. (1401ش). «نقد و بررسی ترجمه قرآن طاهره صفارزاده و حسین انصاریان بر اساس نظریه «گرایش‌های ریخت‌شکنانه» آنتوان برمن (مطالعه موردپژوهانه در سوره بقره)». مطالعات قرآنی، 13(49)، 176-197.
مهدی‌پور، فاطمه. (1389ش). «نظری بر روند پیدایش نظریه‌های ترجمه و بررسی سیستم تحریف متن از نظر آنتوان برمن». کتاب ماه ادبیات، (41)، 57-63.
نیازی، شهریار، و زینب قاسمی اصل. (1397ش). الگوهای ارزیابی ترجمه. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نیازی، شهریار، و هاشمی، انسیه سادات. (1398ش). «بررسی چگونگی کارآمدی مؤلفه «شفاف‌سازی» الگوی برمن در ارزیابی ترجمه قرآن: مورد پژوهی ترجمه رضایی اصفهانی». مطالعات زبان و ترجمه، 52(4)، 161-193.
هاوس، جولیان. (1397ش). مبانی ترجمه (ترجمة ابوطالب ایرانمهر و همکاران). تهران: نشر نویسه پارسی.
هولمز، جیمز و همکاران. (1393ش). بازاندیشی ترجمه (ترجمة مزدک بلوری و کاوه بلوری). تهران: قطره.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 24 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری: 16 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 اسفند 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار